| Dane podstawowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Henryk Altman |
| Pseudonimy | Adam, Adam Górski, Herman |
| Urodzenie | 19 lipca 1897, Warszawa |
| Zgon | 26 lipca 1974, Warszawa |
| Zawód / role | Działacz polityczny, publicysta, prawnik, historyk, archiwista, dyplomata |
| Partie | PPS-Lewica, KPP, PPR, PZPR |
| Wykształcenie | Studia prawnicze UW (1923), Wyższa Szkoła Dziennikarska |
| Najważniejsze stanowiska | Sekretarz generalny związków zawodowych; kierownik Departamentu Ubezpieczeń Społecznych i Pracy PKWN; dyrektor Archiwów Państwowych (1952–1965) |
Henryk Altman był związany z ruchem robotniczym od młodości. Działał w ugrupowaniach lewicowych, zajmował stanowiska związkowe i państwowe oraz kierował Archiwami Państwowymi przez ponad dekadę.
Jak wyglądały początki działalności politycznej?
W 1912 wstąpił do Organizacji Młodzieży Socjalistycznej „Młot”. Rok później został członkiem PPS-Lewicy. Podczas I wojny światowej organizował Koło Akademickie PPS-Lewicy i związki zawodowe. W latach 1916–1917 pełnił funkcję sekretarza Robotniczej Rady Gospodarczej tworzonej przez PPS-Lewicę. Za działalność został uwięziony przez Niemców; przebywał w więzieniach w Warszawie i Modlinie od końca 1917 do 10 listopada 1918.
Jaką rolę pełnił w ruchu związkowym i komunistycznym?
W 1918 uczestniczył w organizowaniu warszawskiej Rady Delegatów Robotniczych i w I Zjeździe Komunistycznej Partii Robotniczej Polski. W 1919 pracował w redakcji „Prawdy Komunistycznej” w Lublinie. W kwietniu 1921 został sekretarzem generalnym Związku Zawodowego Pracowników Handlowych i Biurowych. Od 1925 do 1939 kierował Związkiem Zawodowym Nauczycieli Średnich Szkół Żydowskich. W strukturach KPP zasiadał w centralnych wydziałach zawodowym i inteligenckim. W 1932 uczestniczył w kongresie Międzynarodówki Pracowników Oświatowych w Paryżu i wszedł do jej Komitetu Wykonawczego. W październiku 1937 wziął udział w VI Zjeździe Komitetu Centralnego Związków Zawodowych, gdzie utworzył trzyosobową frakcję komunistyczną.
Co robił podczas II wojny światowej i tuż po niej?
We wrześniu 1939 wyjechał na Wołyń zajęty przez ZSRR. Po 22 czerwca 1941 ewakuowano go w głąb ZSRR, gdzie pracował jako nauczyciel. W październiku 1943 objął stanowisko naczelnika Wydziału Wydawniczego w Komitecie do Spraw Dzieci Polskich przy ZPP. Od lipca 1944 działał w Chełmie, a następnie w Lublinie; pracował wtedy w Resorcie Pracy i Opieki Społecznej jako kierownik Departamentu Ubezpieczeń Społecznych oraz Pracy PKWN.
Jakie pełnił funkcje państwowe i naukowe po wojnie?
W latach 1945–1951 był delegatem w Radzie Administracyjnej Międzynarodowego Biura Pracy i członkiem delegacji na Zgromadzenie Ogólne ONZ. Od sierpnia 1952 do 1965 pełnił funkcję dyrektora naczelnego Archiwów Państwowych. Zasiadał w radzie naukowej Instytutu Historii PAN oraz w zakładach zajmujących się historią partii i stosunków polsko-radzieckich. Był autorem haseł do Słownika biograficznego działaczy polskiego ruchu robotniczego.
Jakie otrzymał odznaczenia i skąd pochodził?
Urodził się jako syn inżyniera chemika Chaima. Wyróżniono go wieloma odznaczeniami, w tym Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Orderem Sztandaru Pracy I i II klasy, Orderem Krzyża Grunwaldu II klasy oraz Medalem 10-lecia Polski Ludowej. Zmarł w Warszawie i został pochowany na wojskowych Powązkach, kwatera 33C-4-2.
Co wiadomo o życiu prywatnym?
W 1919 poślubił Esterę (Edwardę) z d. Szafran, działaczkę KPP i MOPR. Małżeństwo funkcjonowało obok jego aktywności politycznej i zawodowej.
