Pałac Staszica to budynek wzniesiony dla Królewskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Znajduje się na narożniku Krakowskiego Przedmieścia i Nowego Światu. Gmach wyróżnia historia wielokrotnych przebudów, zniszczeń i odbudów oraz stałe związki z instytucjami naukowymi.
Jak powstał Pałac Staszica?
Pałac zbudowano w latach 1820–1823 w stylu klasycystycznym według projektu Antonia Corazziego z inicjatywy Stanisława Staszica. Powstał na miejscu zburzonego w 1818 kościoła dominikanów obserwantów. Przed wejściem do gmachu 11 maja 1830 odsłonięto pomnik Mikołaja Kopernika autorstwa Bertela Thorvaldsena.
Po rozwiązaniu Towarzystwa na skutek powstania listopadowego budynek pełnił różne funkcje administracyjne i edukacyjne. Mieściła się w nim Dyrekcja Loterii do 1862 roku, w latach 1857–1862 działała Akademia Medyko-Chirurgiczna, a później funkcjonowało I Gimnazjum Męskie z internatem dla uczniów wyznania prawosławnego.
Jak zmieniała się architektura pałacu?
W 1890 podjęto decyzję o umieszczeniu w pałacu cerkwi św. Tatiany Rzymianki. W latach 1892–1895 architekt Władimir Pokrowski przebudował gmach w stylu bizantyjsko-rosyjskim. Elewację pokryto majolikową cegłą, dobudowano pozłacaną cebulastą kopułę oraz wieżyczki w narożnikach dachu.
22 sierpnia 1897 przebudowany pałac odwiedził car Mikołaj II z żoną Aleksandrą. W październiku tego samego roku wzniesiono dzwonnicę, na której zawieszono dziesięć dzwonów. Po zajęciu Warszawy w 1915 gmach pełnił funkcję Deutsches Soldatenheim, klubu dla żołnierzy niemieckich.
W latach 1924–1926 na podstawie projektu Mariana Lalewicza przywrócono budowli wygląd klasycystyczny. Podczas nalotów we wrześniu 1939 pałac został uszkodzony, a w 1944 uległ zniszczeniu w trakcie wydarzeń powstania warszawskiego — 9 sierpnia budynek obsadziła 2 kompania VIII zgrupowania „Krybar”, utrzymując go do upadku Powiśla. Po wojnie, gdy zniszczenia oszacowano na około 60%, budowlę odbudowano w latach 1946–1950 pod kierunkiem Piotra Biegańskiego. Odbudowa objęła rozbudowę w kierunku południowym, nową fasadę od strony przedłużonej ul. Świętokrzyskiej, zmianę kształtu kopuły oraz odtworzenie wewnętrznej fasady kamienicy zaprojektowanej przez Corazziego.
Co mieści się w Pałacu Staszica?
Po odbudowie gmach był przekazywany w dyspozycję instytucji naukowych. Pałac stanowi siedzibę między innymi Polskiej Akademii Nauk oraz Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. W budynku mieszczą się także kilka instytutów I Wydziału Akademii oraz archiwum. Od 1981 działa tam reaktywowane Towarzystwo Naukowe Warszawskie.
Informacje praktyczne
- Adres: Nowy Świat St 72, 00-330 Warszawa — wyznacz trasę w Google Maps
- Telefon: +48226572841
- Strona internetowa: zdp.pan.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (559 opinii)
