Grób Nieznanego Żołnierza w Warszawie to miejsce pamięci położone na pl. marsz. Józefa Piłsudskiego, w środkowych arkadach kolumnady pałacu Saskiego. Jego ideą jest oddanie hołdu żołnierzom poległym w walkach o niepodległość, których tożsamości nie udało się ustalić. Obecnie grób funkcjonuje jako trójarkadowy fragment ocalałej kolumnady.
Skąd wzięła się idea Grobu Nieznanego Żołnierza?
Pomysł upamiętnienia nieznanych żołnierzy pojawił się po I wojnie światowej we Francji. Pierwszy taki grób powstał w Paryżu w 1920 roku i upamiętnia 1,5 miliona żołnierzy poległych w latach 1914–1918. Równolegle miejsca hołdu bezimiennym poległym zaczęły powstawać także w Wielkiej Brytanii.
W Polsce inicjatywy w tej sprawie pojawiły się od 1921 roku. Jako pierwszy polski pomnik-płyta poświęcony Nieznanemu Żołnierzowi odsłonięto w Łodzi 22 marca 1925 roku. W stolicy prace organizacyjne i dyskusje nad formą upamiętnienia trwały kilka lat zanim podjęto ostateczne decyzje.
Jak powstał grób w Warszawie?
Formalne działania w sprawie grobu w Warszawie ruszyły w latach 1923–1924. Na polecenie prezydenta powołano Tymczasowy Komitet Organizacyjny Budowy Pomnika Nieznanego Żołnierza z udziałem najwyższych dowódców i przedstawicieli administracji. W pracach komitetu uczestniczyli m.in. generałowie Tadeusz Rozwadowski i Władysław Sikorski, a później także osoby związane ze sztuką i architekturą.
Decyzję o lokalizacji podjęto wobec złożenia płyty przed pomnikiem ks. Józefa Poniatowskiego na placu Saskim. Ostatecznie grób zrealizowano w środkowych arkadach kolumnady pałacu Saskiego. Grób odsłonięto 2 listopada 1925; tego dnia do grobu złożono szczątki niezidentyfikowanego żołnierza sprowadzone z cmentarza Obrońców Lwowa. Autorem projektu grobu był rzeźbiarz Stanisław Kazimierz Ostrowski.
Co widać dziś przy grobie?
Pod koniec II wojny światowej grób uległ poważnym uszkodzeniom, gdy Niemcy wysadzili część kolumnady. W 1946 roku miejsce odbudowano i ponownie udostępniono. Obecny wygląd to trójarkadowy fragment ocalałej kolumnady pałacu Saskiego; wystrój grobu był częściowo zmieniany w latach 1990–1991.
Przy Grobie Nieznanego Żołnierza płonie wieczny znicz i pełni tam służbę warta honorowa z Pułku Reprezentacyjnego Wojska Polskiego. W święta państwowe odbywa się ceremonialna zmiana warty z udziałem najwyższych władz państwa. W październiku 2023 roku wybrano w międzynarodowym konkursie projekt, który przewiduje odtworzenie kolumnady wokół grobu oraz subtelne wyodrębnienie oryginalnych arkad od części odbudowanych.
Informacje praktyczne
- Adres: Pl. marsz. Józefa Piłsudskiego 1-3, 00-078 Warszawa — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (8 753 opinie)
