Raport Najwyższej Izby Kontroli ujawnił niski stan gotowości obiektów ochronnych; zabezpieczenie schronowe obejmuje około 3,78% ludności kraju, czyli około 1,4 mln osób. Jako reakcję na te luki przedstawiono projekty prefabrykowanych, modułowych schronów, które można montować w przestrzeni miejskiej, przy szkołach i zakładach przemysłowych. W 2026 roku konstrukcje skonstruowane przez ARX Modular przeszły poligonowe próby przeprowadzone we współpracy z Wojskowym Instytutem Techniki Inżynieryjnej, a ich odporność oceniono względem norm NATO STANAG.
Jak działa technologia ARX Modular?
Platforma ARX Modular opiera się na prefabrykowanych elementach betonowych, które łączy się na miejscu montażu. Konstrukcja wykorzystuje wysokowytrzymałe betony HRC i UHPC oraz hybrydowe zbrojenia, co ma zwiększać odporność na przebicia i odłamki. Założyciele firmy — Wojciech Milke i Marcin Kroc — wskazują, że seria elementów umożliwia szybkie zestawianie obiektów o funkcjach inżynieryjnych, pobytowych i sanitarnych. Testy poligonowe z 2026 roku potwierdziły odporność na ostrzał artyleryjski kalibru 155 mm oraz na odłamki zgodnie z wymaganiami.
Co przewiduje prawo od 1 stycznia 2026?
Ustawa z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej wprowadza obowiązek projektowania nowych inwestycji tak, by możliwa była adaptacja piwnic i garaży na miejsca doraźnego schronienia. Przepis zaczyna obowiązywać od 1 stycznia 2026 dla zgłoszeń budowlanych i wniosków o pozwolenie złożonych po dniu 31 grudnia 2025 r. Ustawa wprowadza też klasyfikację budowli ochronnych: schrony, ukrycia i miejsca doraźnego schronienia. Dla miejsc doraźnego schronienia przewidziano wymóg minimalnej powierzchni 1,5 m² na osobę, a dla osób z niepełnosprawnościami — 2 m².
Jak może wyglądać wdrożenie w Warszawie?
Strategia proponowana dla aglomeracji warszawskiej opiera się na rozproszonej sieci mniejszych obiektów zamiast kilku dużych bunkrów. Moduły prefabrykowane mają być produkowane w krajowych zakładach prefabrykacji i instalowane szybkim montażem w gęsto zabudowanych dzielnicach, takich jak Wola, Mokotów czy Śródmieście. Rozwiązanie ma charakter dual-use — chroni ludność cywilną i infrastrukturę krytyczną, a w zastosowaniach wojskowych może zabezpieczać stanowiska dowodzenia oraz punkty medyczne.
Praktyczne konsekwencje dla mieszkańców i samorządów
Od 2026 roku projektu budowlanego nie zatwierdzi organ architektoniczno-budowlany, jeśli nie uwzględnia on możliwości adaptacji przestrzeni na miejsca doraźnego schronienia tam, gdzie wymaga tego ustawa. Za planowanie, ewidencję i utrzymanie budowli ochronnych odpowiadają jednostki samorządu terytorialnego — wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast i starostowie. Na poziomie krajowym realizację zadań wspiera Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026; program ma budżet rzędu 34 mld zł i przewiduje finansowanie modernizacji obiektów ochronnych.
Obecne propozycje prefabrykowanych schronów i modularnych systemów zakładają seryjną produkcję elementów w pobliżu placów budowy oraz szybki montaż. Takie podejście ma skracać czas realizacji i obniżać koszty logistyczne przy jednoczesnym spełnieniu norm odporności balistycznej.
