Rząd przyjął projekt ustawy, który ma objąć umorzeniem określone zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powstałe przed 1 stycznia 1999. Projekt trafił do Sejmu po decyzji Rady Ministrów z 11 sierpnia 2026 r. Propozycja przewiduje umorzenie należności głównych oraz powiązanych opłat i kosztów bez konieczności składania przez dłużników osobnych wniosków. Z zachowaniem wyjątku dotyczącym zobowiązań zabezpieczonych hipoteką.
Kogo obejmie proponowane umorzenie?
Projekt ma objąć około 7,1 tys. płatników i zamykać zaległości historyczne oszacowane na około 315 mln zł. Chodzi o nieopłacone składki na ubezpieczenie społeczne oraz wybrane historyczne należności na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wśród dłużników wymieniono dawne państwowe i spółdzielcze zakłady pracy, rzemieślników, osoby prowadzące działalność handlową, gastronomiczną i transportową oraz twórców i artystów.
Co dokładnie ma zostać umorzone?
Umorzenie ma objąć nie tylko kwoty główne. Projekt przewiduje skasowanie odsetek za zwłokę, dodatkowych opłat, opłat prolongacyjnych, kosztów upomnienia oraz kosztów i wydatków egzekucyjnych związanych z objętymi przepisami należnościami. Postępowania egzekucyjne i zabezpieczające dotyczące tych zobowiązań, które będą toczyły się w chwili wejścia ustawy w życie, również mają zostać zakończone. Wyłączone z umorzenia pozostaną długi zabezpieczone hipoteką — te zobowiązania mają być dochodzone na dotychczasowych zasadach.
Jak ma wyglądać realizacja i terminy?
Rada Ministrów przyjęła projekt 11 sierpnia 2026 r., następnego dnia został on skierowany do Sejmu. Projekt przeszedł przez pierwsze czytanie, a 3 września 2026 r. komisje przygotowały sprawozdanie. Na 16 września zaplanowano posiedzenie komisji w celu rozpatrzenia poprawek zgłoszonych podczas drugiego czytania. Projekt przewiduje vacatio legis określone w treści ustawy; w dostępnych wersjach dokumentu okres ten wskazywany jest od dwóch do pięciu miesięcy od dnia ogłoszenia.
Jakie będą praktyczne konsekwencje dla dłużników?
Umorzenie ma nastąpić z mocy prawa, więc ZUS nie będzie wydawać indywidualnej decyzji ani nie będzie wymagać wniosku od dłużnika. Zakład ma poinformować zainteresowanych o umorzeniu, w tym przez PUE ZUS lub przesyłką pocztową na ostatni znany adres. Zainteresowany będzie mógł wystąpić o zaświadczenie potwierdzające umorzenie. Projekt przewiduje też możliwość rezygnacji z objęcia należności abolicją — w jednej z wersji dokumentu przewidziano 30 dni na złożenie stosownego oświadczenia po otrzymaniu zawiadomienia z ZUS.
W rejestrach rządowych zadłużenie do 31 grudnia 1998 roku oszacowano na około 315 mln zł i dotyczy ono około 7,1 tys. płatników.
