W Warszawie administracje spółdzielni, zarządcy budynków i inspektorzy urzędowi wykonują coroczne i okresowe kontrole instalacji oraz odczyty urządzeń w mieszkaniach i domach. Zakres wizyt obejmuje przeglądy przewodów kominowych, instalacji gazowej, pomiary elektryczne, odczyty i wymiany wodomierzy oraz urzędowe kontrole palenisk. Terminy prac są ogłaszane przez zarządców na klatkach schodowych lub w komunikatach spółdzielni, a nieudostępnione lokale bywają ponownie wpisane do harmonogramu. Kontrolujący działają na podstawie przepisów prawa i powinni okazać odpowiednie upoważnienia.
Jakie przeglądy są obowiązkowe?
Prawo budowlane nakłada obowiązek corocznej kontroli instalacji gazowej oraz przewodów kominowych, w tym dymowych, spalinowych i wentylacyjnych. Co najmniej raz na pięć lat trzeba wykonać szerszy przegląd instalacji elektrycznej oraz piorunochronu, zgodnie z art. 62 Prawa budowlanego. Właściciele domów jednorodzinnych również podlegają tym wymaganiom i muszą zapewnić dostęp do budynku w celu wykonania czynności kontrolnych. Za organizację przeglądu odpowiada właściciel lub zarządca budynku, natomiast mieszkańcy powinni udostępnić lokale na zasadach właściwych dla danej wizyty.
Co grozi za odmowę udostępnienia lokalu?
Brak współpracy może skutkować kolejnymi wezwaniami do udostępnienia lokalu i ustaleniem osoby zobowiązanej do przeprowadzenia przeglądu. W przypadku odmowy umożliwienia odczytu urządzeń rozliczających ogrzewanie art. 45a ust. 11a Prawa energetycznego dopuszcza obciążenie kosztami według ustawowych zasad lub dochodzenie odszkodowania. Przy zastosowaniu wariantu opartego na powierzchni istnieje limit ustalony jako średni koszt ogrzewania za metr kwadratowy budynku pomnożony przez powierzchnię lokalu. Za niewykonanie obowiązkowych kontroli okresowych grozi grzywna — w trybie mandatowym do 500 zł, a w postępowaniu sądowym zwykle do 5000 zł.
Czy kontroler może wejść do mieszkania bez zgody?
Planowany, okresowy przegląd wymaga wcześniejszego uzgodnienia terminu, co wynika z przepisów o spółdzielniach i zasad organizacji przeglądów technicznych. Uprawnienie do wejścia bez zgody przysługuje jedynie w sytuacjach nagłych, na przykład przy usuwaniu awarii. Osoby prowadzące urzędową kontrolę przestrzegania przepisów ochrony środowiska mogą wykonywać czynności na nieruchomości w godzinach od 6.00 do 22.00 na podstawie art. 379 Prawa ochrony środowiska, po okazaniu upoważnienia i zakresu działania. Utrudnianie lub udaremnianie uprawnionej kontroli środowiskowej może pociągać odpowiedzialność karną na podstawie art. 225 Kodeksu karnego.
Jak będą działać zdalne odczyty i czego dotyczy termin?
Ustawa z 20 kwietnia 2021 r. przewiduje wymianę wybranych urządzeń na modele umożliwiające zdalny odczyt wskazań. 1 stycznia 2027 jest wskazywany jako termin, do którego właściciele lub zarządcy budynków wielolokalowych powinni wprowadzić objęte przepisem ciepłomierze, podzielniki kosztów ogrzewania oraz wodomierze ciepłej wody. Zdalny odczyt ograniczy konieczność osobistego wchodzenia do lokali wyłącznie do prac montażowych, napraw i kontroli sprawności urządzeń. W praktyce wymiana urządzeń wymaga wcześniejsego ustalenia z administracją, które urządzenia będą wymieniane i jakie czynności trzeba wykonać przy lokalu.
Jakie dokumenty i czynności dotyczą domów z szambem lub oczyszczalnią?
Kontrole przydomowych zbiorników obejmują weryfikację umów z przedsiębiorcami zajmującymi się odbiorem nieczystości oraz dowodów opłacenia tych usług. Samorządy przypominają, że takie kontrole trzeba przeprowadzać co najmniej raz na dwa lata i że pierwszym etapem może być wezwanie do przedstawienia dokumentów bez wizyty przy zbiorniku. W przypadku utraty dokumentacji administracja lub urząd oczekuje przedłożenia potwierdzeń lub kopii od wykonawcy usług. Zignorowanie wezwania utrudnia wykazanie prawidłowego postępowania z nieczystościami.
Harmonogramy kontroli i odczytów umieszczane są na klatkach schodowych oraz przekazywane przez zarządców; lokale, do których nie uzyskano dostępu, wpisuje się na kolejne terminy. Obowiązki kontrolne wynikające z prawa budowlanego i innych ustaw pozostają w mocy, a termin wymiany wybranych urządzeń na zdalne upływa 1 stycznia 2027.
