Barbakan w Warszawie powstał jako wysunięty element obronny chroniący wjazd przez Bramę Nowomiejską do Starego Miasta. Budowla ma półkolistą formę dwukondygnacyjnej bastei przejazdowej i wyróżnia się zachowaną konstrukcją z cegły oraz historycznymi rozwiązaniami obronnymi.
Jak powstał Barbakan?
Barbakan wzniesiono około 1548 roku w celu zwiększenia ochrony wjazdu do Starej Warszawy i zapewnienia bocznej obrony przyległych murów. Projekt przygotował architekt Jan Baptysta z Wenecji. Na przełomie XVI i XVII wieku budowlę zwieńczono renesansową attyką, a przed nią wzniesiono dodatkową, trzecią Bramę Nowomiejską w formie arkady.
Już przy budowie barbakan miał ograniczoną użyteczność militarną z powodu rozwoju artylerii. W 1656 roku uczestniczył w obronie Warszawy podczas potopu szwedzkiego — 30 czerwca tego roku wojska króla Jana Kazimierza odbiły go z rąk Szwedów. W XVIII wieku część barbakanu rozebrano, a w XIX pozostałości włączono w zabudowę kamieniczną; fragment ściany zachowano jako ścianę kamienicy pod adresem Nowomiejska 24.
Jak wygląda konstrukcja barbakanu?
Barbakan ma formę wysuniętej, półokrągłej bastei z dwoma kondygnacjami i przejazdem przez środek. W dolnej kondygnacji umieszczono strzelnice artyleryjskie. W górnej kondygnacji znajduje się zamknięty, kryty ganek z okrągłymi okienkami strzelniczymi na obie strony.
Budowla łączy się z murem zewnętrznym szyją o tej samej wysokości. W obrębie szyi oraz przed barbakanem prawdopodobnie funkcjonowały mosty zwodzone. Jest to jedna z kilku podobnych budowli tego typu występujących w Europie.
Jak kształtowała się odbudowa i współczesne wykorzystanie?
W latach 1937–1938 zrekonstruowano fragment murów i zachodnią część mostu barbakanu pod kierunkiem Jana Zachwatowicza. Po zniszczeniach Starówki w 1939 i podczas powstania warszawskiego zabudowa uległa zniszczeniu. Po II wojnie światowej Biuro Odbudowy Stolicy zdecydowało nie odtwarzać kamienic otaczających mury i przeprowadzono odbudowę barbakanu w latach 1952–1954 pod kierownictwem Wacława Podlewskiego, wykorzystując XVII-wieczne ryciny jako wzór oraz cegły z gotyckich domów z Nysy i Wrocławia. Nie odtworzono części szyi od strony miasta, a zewnętrzną formę portalu wjazdowego odtworzono niezgodnie z pierwotnym wyglądem.
Na wewnętrznym murze barbakanu odsłonięto w 1956 roku tablicę z piaskowca upamiętniającą żołnierzy i mieszkańców walczących podczas potopu szwedzkiego. Wewnątrz budowli znajduje się wystawa Muzeum Warszawy, czynna w sezonie letnim, a historię barbakanu przedstawiono także w muzealnej trasie spaceru online "Tajemnice Barbakanu i warszawskich murów miejskich".
Informacje praktyczne
- Adres: Nowomiejska 15/17, 00-257 Warszawa — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: śr, sob 13:00–17:00
- Telefon: +48222774402
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (11 108 opinii)
