| Dane osobowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Jan Chrzciciel Albertrandi |
| Urodzenie | 7 grudnia 1731, Warszawa |
| Śmierć | 10 sierpnia 1808, Warszawa |
| Zawód / rola | biskup pomocniczy, jezuita (do 1771), historyk, bibliotekarz, tłumacz, publicysta |
| Funkcje i tytuły | |
| Biskup pomocniczy | Poznań 1796–1798; Warszawa 1798–1808 |
| Tytuł biskupi | Zenopolis (biskup tytularny) |
| Urzędy kościelne | dziekan płocki; prepozyt kolegiaty św. Jana Chrzciciela w Warszawie (1779); kanonik gnieźnieński (1786); wikariusz generalny archidiakonatu warszawskiego 1796–1797 |
| Funkcje świeckie | bibliotekarz królewski; główny cenzor wyznaczony po insurekcji kościuszkowskiej przez gen. Friedricha von Buxhoevedena |
| Związki naukowe | współzałożyciel i pierwszy prezes Towarzystwa Przyjaciół Nauk; prezes Tow. Przyj. Nauk w latach 1800–1808 |
| Pochówek | cmentarz Powązkowski, katakumby, bez napisu |
Jan Chrzciciel Albertrandi urodził się w Warszawie w 1731 roku i zmarł tam w 1808 roku. Zyskał rozpoznawalność jako duchowny i uczony: był jezuitą do 1771 roku, a po odejściu z zakonu pełnił liczne funkcje kościelne i kulturalne oraz działał jako bibliotekarz i tłumacz.
Życiorys i kariera kościelna
Syn włoskiego malarza Franciszka i Marii Antoniny Czechowicz, Albertrandi kształcił się u jezuitów, którzy skierowali go do stanu zakonnego. W wieku dziewiętnastu lat rozpoczął pracę jako nauczyciel w kolegiach jezuickich, wykładając między innymi w Płońsku, Płocku, Nieświeżu i Wilnie.
W 1767 roku, przebywając we Włoszech, wystąpił z Towarzystwa Jezusowego i został księdzem świeckim. Po powrocie do Polski pracował przy dworze królewskim jako lektor Stanisława Augusta Poniatowskiego. W 1795 został oficjałem i archidiakonem warszawskim, a w 1796 przyjął sakrę biskupią jako biskup pomocniczy tytularny Zenopolis.
Działalność naukowa, biblioteczna i administracyjna
Albertrandi pracował w Bibliotece Załuskich i pełnił funkcję bibliotekarza królewskiego. Był autorem tzw. Tek Albertrandiego, czyli wypisów źródeł do historii Polski sporządzonych z archiwów m.in. watykańskich, neapolitańskich i szwedzkich.
W środowisku naukowym współtworzył i kierował Towarzystwem Przyjaciół Nauk w Warszawie. W 1776 otrzymał nobilitację i polski indygenat z własnym herbem Albertrandi. Jako wikariusz generalny i wizytator szkół warszawskich działał na rzecz seminariów duchownych, broniąc ich przed ingerencjami władz pruskich.
Twórczość, przekłady i prace historyczne
Do dorobku Albertrandiego należą prace źródłowe, inwentarze i katalogi, między innymi inwentarz Archivi de Vaesovie z lat 1794–1795 oraz inwentarz Bibliotheca Polona Stanislai Augusti sporządzony w 1796 roku. Sporządził też katalog monet królewskich i opisy medali.
Był tłumaczem wielu dzieł z języków obcych. Na język polski przełożył m.in. historie i prace popularne, do których należą przekłady F. A. Schmidta, Ph. Macquera oraz powieści Daniela Defoe. Ogłosił też kazania, mowy i rozprawy drukowane w czasopismach i rocznikach Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Kontrowersje i ostatnie lata
Po upadku powstania kościuszkowskiego wygłaszał na mszach żałobnych kazania krytyczne wobec działaczy powstańczych, a nuncjusz apostolski Laurentius Litta przyznawał odpusty uczestnikom tych nabożeństw. Po stłumieniu insurekcji został mianowany głównym cenzorem w Warszawie przez rosyjskiego komendanta miasta, generała Friedricha von Buxhoevedena.
Zmarł w 1808 roku i zgodnie z życzeniem pochowano go w katakumbach na cmentarzu Powązkowskim bez inskrypcji. Jego brat stryjeczny był malarzem dworskim króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, Antonim Albertrandim.
