W 2026 roku analizy i poradniki instytucji europejskich oraz krajowych podkreślają, że fizyczny pieniądz pełni funkcję awaryjnego środka płatniczego. Zalecenia dotyczą sytuacji takich jak brak zasilania, awarie infrastruktury telekomunikacyjnej, poważne problemy systemów informatycznych lub ataki cybernetyczne, które jednocześnie uniemożliwiają płatności zbliżeniowe, wypłaty z bankomatów i dostęp do bankowości internetowej.
Ile gotówki rekomendują instytucje europejskie?
Europejski Bank Centralny nie narzuca jednolitej kwoty, ale w analizach podkreśla znaczenie gotówki jako elementu odporności systemu płatniczego. Poszczególne państwa podały konkretne orientacje. Holenderskie rekomendacje określają 70 euro na osobę dorosłą i 30 euro na dziecko na około trzy dni. Austriacki bank centralny sugeruje zapas rzędu 100 euro na osobę lub równowartość dwóch tygodniowych zakupów. Bank Finlandii wskazuje na analogiczne przygotowanie na okres około 72 godzin.
Co zalecają polskie służby i poradniki?
Rządowy "Poradnik bezpieczeństwa", opracowany przez Ministerstwo Obrony Narodowej, MSWiA i Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, umieszcza gotówkę wśród elementów plecaka ewakuacyjnego i zestawu awaryjnego. Dokument oraz materiały praktyczne wskazują na konieczność posiadania pieniędzy w różnych nominałach, ze szczególnym naciskiem na mniejsze banknoty i monety. RCB oraz poradniki dotyczące blackoutów przypominają, że celem jest zabezpieczenie podstawowych potrzeb gospodarstwa domowego przez pierwsze trzy doby.
Dlaczego nominały mają znaczenie?
Małe nominały ułatwiają płatności, gdy sklep lub punkt usługowy działa tylko w gotówce. W sytuacji, gdy terminali nie ma, a sprzedawca dysponuje ograniczoną ilością reszty, posiadanie drobnych banknotów i monet zwiększa szansę na sprawne dokonanie zakupu podstawowych produktów. Rekomendacje europejskie i krajowe podkreślają ten praktyczny aspekt przygotowania finansowego.
Praktyczne konteksty i dodatkowe wskazówki
Wskazywane przyczyny czasowej niedostępności elektronicznych płatności obejmują blackouty energetyczne, awarie sieci telekomunikacyjnej, skutki ekstremalnych zjawisk pogodowych oraz ataki na systemy informatyczne. Analizy banków i ekspertów sugerują, że domowa rezerwa gotówkowa ma być niewielka i celowana na najpilniejsze wydatki. Nie wszystkie propozycje są jednolite — część ekspertów wskazuje, że podstawowa poduszka powinna odpowiadać tygodniowym wydatkom gospodarstwa (orientacyjnie 500–1000 zł), a pełniejsze zabezpieczenie na dłuższy kryzys może wymagać sum rzędu 3–6 tys. zł.
Poradniki dotyczące przygotowania na 72 godziny wymieniają także inne elementy zestawu awaryjnego: wodę, żywność nie wymagającą gotowania, leki, dokumenty, latarkę, radio na baterie lub korbkę oraz powerbanki. Gotówka w różnych nominałach jest wskazana jako uzupełnienie tych zapasów. Holenderskie wytyczne powstały we współpracy banku centralnego z sektorem bankowym, handlem i organizacjami konsumenckimi; podobne decyzje w innych krajach łączą instytucje publiczne i prywatne.
Holenderska rekomendacja zakłada 70 euro na dorosłego i 30 euro na dziecko.
