| Dane podstawowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Antoni Zygmunt Aleksander Albertrandi |
| Inna forma nazwiska | Albertrandy |
| Urodzenie | 1732 lub 1733, Warszawa |
| Zgon | 1795, Nowe koło Świecia |
| Zawód | malarz klasycystyczny; teoretyk malarstwa; poeta |
| Działalność | dwór Stanisława Augusta; Malarnia Królewska w Warszawie |
| Wykształcenie | uczeń Szymona Czechowicza; studia zagraniczne |
| Najważniejsze dzieła | Bieg teoretyczny malarstwa (1787); Wiersz o malarstwie. Pieśni V (1790) |
| Rodzina | żona Marianna Kowalska; córka Franciszka |
| Uwagi | nobilitowany w 1776 razem z Janem Chrzcicielem |
Antoni Albertrandi rozwinął działalność malarską i pisarską w środowisku stołecznym drugiej połowy XVIII wieku. Jest pamiętany jako autor traktatów łączących wiedzę praktyczną z refleksją artystyczną.
Życiorys i praca na dworze królewskim
Antoni Albertrandi urodził się po roku 1730 w Warszawie jako syn Franciszka. Pierwsze lekcje malarstwa pobierał u Szymona Czechowicza, a następnie kontynuował studia poza granicami Polski. Po powrocie do kraju pracował na dworze Stanisława Augusta i współpracował z Marcellem Bacciarellim w Malarni Królewskiej w Warszawie. W 1776 roku mianowano go nadwornym malarzem królewskim oraz nobilitowano razem z bratem stryjecznym Janem Chrzcicielem.
Albertrandi udzielał też lekcji prywatnych, między innymi Józefie Amelii z Mniszchów Potockiej. Ożenił się z Marianną Kowalską i miał jedyną córkę Franciszkę, która wyszła za Wojciecha Laskarysa, syna generała Teodora. Zmarł w 1795 roku w Nowem koło Świecia i został pochowany przy kościele bernardynów. K.W. Wójcicki podaje inną wersję tych losów; według niego dożył siedemdziesięciu lat i zmarł w Warszawie w okresie Księstwa Warszawskiego.
Twórczość, piśmiennictwo i zachowane materiały
Albertrandi malował portrety, rysunki przeznaczone do sztychów oraz winiety do druków w oficynie M. Grölla. Tworzył obrazy o tematyce religijnej, między innymi przedstawienie św. Karola Boromeusza, a także kompozycje mitologiczne. Większość jego prac nie zachowała się do naszych czasów. Był też autorem projektu założenia akademii sztuk pięknych w Warszawie.
Do dorobku pisarskiego należą Bieg teoretyczny malarstwa (Warszawa 1787) oraz Wiersz o malarstwie. Pieśni V (Warszawa 1790). Utwory te przedstawiają metodyczny szkic o sztuce tworzenia, o obserwacji ciała ludzkiego, ruchu i sposobach rysowania. Dołączono do nich krótki wykład z osteologii, myologii i proporcji ciała oraz opis powierzchownych odmian twarzy w różnych namiętnościach przeznaczony dla malarzy i snycerzy. Jego korespondencja i rękopisy zachowały się w Archiwum Głównym Akt Dawnych, w tece H. Skimborowicza (teka XXII).
