Do 1 stycznia 2027 r. obowiązek dostosowania urządzeń pomiarowych do zdalnego odczytu dotyczy właścicieli i zarządców budynków wielolokalowych w Polsce. Termin wynika z implementacji przepisów krajowych i unijnych dotyczących efektywności energetycznej. Przepisy obejmują ciepłomierze, podzielniki kosztów ogrzewania oraz wodomierze ciepłej wody użytkowej.
Kogo i jakie urządzenia obejmuje obowiązek?
Obowiązek odnosi się do właścicieli, wspólnot mieszkaniowych, spółdzielni mieszkaniowych oraz administratorów nieruchomości. W praktyce obejmuje on przede wszystkim: ciepłomierze mierzące zużycie ciepła, podzielniki kosztów ogrzewania montowane na grzejnikach oraz wodomierze ciepłej wody. Urządzenia instalowane po 25 października 2020 r. powinny już mieć funkcję transmisji danych. Starsze przyrządy bez modułu komunikacji trzeba wymienić lub doposażyć do 1 stycznia 2027 r., chyba że montaż radiowych modułów jest technicznie niewykonalny albo ekonomicznie nieuzasadniony dla danej nieruchomości.
Jak działa zdalny odczyt i co się zmieni?
System zdalnego odczytu pozwala na odczytywanie wskazań bez konieczności wizyty inkasenta w mieszkaniu. Regularne transmisje ułatwiają analizę zużycia i szybsze wykrywanie nietypowych odczytów. Należy jednak pamiętać, że podzielniki rejestrują oddawanie ciepła przez grzejnik, a nie temperaturę całego pomieszczenia. Same wskazania podzielnika nie wystarczą do stwierdzenia, jaka wartość temperatury panuje w pokoju.
Jak rozliczane jest ogrzewanie gdy grzejniki są zakręcone?
Rozporządzenie ministra klimatu i środowiska z 7 grudnia 2021 r. przewiduje mechanizm minimalnego i maksymalnego kosztu zmiennego przy rozliczaniu za pomocą podzielników. Minimalny koszt odnosi się do ilości ciepła koniecznej do osiągnięcia temperatur projektowych. W praktyce niskie wskazania podzielników nie muszą przekładać się na rachunek bliski zeru. Konkretny sposób naliczania, stawki minimalne i współczynniki wyrównawcze ustala regulamin rozliczania kosztów obowiązujący w danym budynku. Nie ma ogólnokrajowej, jednolitej kwoty dopłaty ani automatycznego mandatu za utrzymywanie niskiej temperatury.
Jakie uprawnienia mają spółdzielnie i wspólnoty przy nadmiernym wychładzaniu?
Spółdzielnie i wspólnoty mogą analizować przypadki nadmiernego wychładzania lokali, zwłaszcza gdy niska temperatura prowadzi do zawilgocenia, pleśni lub wpływa na warunki w sąsiednich mieszkaniach. Zarządca może wówczas przeanalizować rozliczenia, zgłoszenia mieszkańców i stan instalacji oraz wystąpić do lokatora o umożliwienie kontroli. Wejście do mieszkania bez zgody lokatora nie przysługuje na zasadzie ogólnej; prawo do wejścia istnieje w szczególnych okolicznościach, np. w razie awarii zagrażającej mieniu lub bezpieczeństwu. Temperatury obliczeniowe wykorzystywane w projektowaniu ogrzewania wynoszą zazwyczaj 20°C dla pokoi i 24°C dla łazienek, ale same wartości projektowe nie stanowią automatycznej podstawy do sankcji wobec mieszkańca.
Co z kosztami wymiany i jak przygotować budynek?
Koszt wymiany lub modernizacji zależy od liczby i rodzaju urządzeń, zastosowanej technologii oraz umów z wykonawcą. Finansowanie może pochodzić ze środków wspólnoty lub spółdzielni, albo zostać rozliczone w opłatach mieszkańców, zgodnie z decyzjami właścicieli lub regulaminem. Przepisy przewidują wyjątki, gdy montaż radiowych modułów nie jest technicznie wykonalny lub gdy analiza ekonomiczna wykazuje brak uzasadnienia. W praktyce zarządcy powinni sporządzić inwentaryzację urządzeń, ocenić terminy legalizacji wodomierzy i przygotować plan wymiany z uwzględnieniem wyboru technologii i wykonawcy. Częste odczyty z systemu zdalnego ułatwią rozliczenia i wykrywanie nieprawidłowości, jeżeli dane będą trafiać do przejrzystego systemu rozliczeniowego.
W razie zapowiedzi kontroli lub naliczenia dodatkowej należności mieszkaniec ma prawo żądać przedstawienia podstawy prawnej i szczegółowego wyliczenia. Problemy techniczne — zimne ściany, wilgoć, niesprawne grzejniki lub nierównomierne ogrzewanie — mogą wskazywać na usterkę instalacji, a nie na celowe ograniczanie zużycia; takie zgłoszenia najlepiej kierować na piśmie do administracji. Termin dostosowania starszych urządzeń do zdalnego odczytu to 1 stycznia 2027.
