Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę dotyczącą opodatkowania nadzwyczajnych zysków firm paliwowych i poinformował o skierowaniu jej do Trybunału Konstytucyjnego. Akt prawny został opublikowany w Dzienniku Ustaw (wskazywana jest pozycja publikacji) i wywołał natychmiastowe decyzje wykonawcze ze strony rządu, które mają umożliwić obniżenie cen detalicznych paliw na stacjach.
Jak ustawa ma przełożyć się na ceny paliw?
Minister finansów Andrzej Domański zapowiedział przygotowanie i podpisanie rozporządzeń, które pozwolą na niższe stawki na pylonach stacji paliw jeszcze w nadchodzącym weekendzie. Rząd deklaruje, że łączny mechanizm — obniżenie podatków po stronie państwa i zastosowanie instrumentów w ramach programu „Ceny Paliw Niżej” — ma dać spadek rzędu 1,20–1,30 zł na litrze. Analitycy cytowani w mediach przewidują, że po wdrożeniu rozwiązań ceny benzyny mogą spaść poniżej 7 zł za litr, a oleju napędowego poniżej 8 zł; są to prognozy, nie gwarancje.
Kto zapłaci podatek i jak będzie on obliczany?
Ustawa przewiduje opodatkowanie nadmiarowych zysków przedsiębiorstw działających w sektorze paliwowym. W komunikatach rządowych wskazywano, że głównym płatnikiem może być największy koncern paliwowy, a wpływy z daniny szacowane są na około 4 mld zł. Projekt określa stawki i sposób obliczania podstawy opodatkowania — w niektórych wersjach dokumentu stawka dla producentów wynosi 60%, a dla podmiotów handlujących paliwem bez produkcji 50% — przy czym baza ma być wyliczana jako nadwyżka przychodów ponad poziom referencyjny z 2025 r. powiększony o określony współczynnik.
Kiedy przepisy mają wejść w życie i jakie instrumenty wykonawcze są przewidziane?
W tekstach prawnych i komunikatach rządowych wskazywano datę wejścia w życie ustawowego rozwiązania na 1 listopada 2026 roku. Równocześnie zwrócono uwagę na wyjątki umożliwiające wcześniejsze działania wykonawcze — m.in. przepisy dające ministrowi prawo do wydania rozporządzenia obniżającego akcyzę na paliwa na określony czas. Rząd zapowiedział, że pierwsze rozporządzenia dotyczące obniżek podatków i mechanizmów cen maksymalnych przygotowane zostaną do podpisu w piątek, co ma umożliwić stosowne obniżki w weekend.
Co mówią eksperci i jakie są polityczne konsekwencje?
Specjaliści wskazują, że rządowa propozycja ma charakter klasycznego windfall tax — prostego mechanizmu fiskalnego nakierowanego na opodatkowanie nadzwyczajnych zysków. Alternatywny projekt prezydencki proponuje natomiast bardziej bezpośrednią regulację marż uczestników rynku, co eksperci oceniają jako znacznie większą ingerencję administracyjną. W sferze politycznej podpisanie ustawy i zapowiedzi natychmiastowych obniżek stały się przedmiotem intensywnych komentarzy, a konkurencyjne ugrupowania oczekują szybkiego wdrożenia zapowiadanych rozwiązań.
Rząd deklaruje wdrożenie kolejnego wariantu programu CPN i przygotowanie rozporządzeń wykonawczych. Pierwsze akty wykonawcze mają zostać podpisane w ciągu kilku dni od publikacji ustawy.
